Niemand op de wereld ontkomt tegenwoordig aan de crisissen die zich aan het opstapelen zijn. De opwarming van de aarde en alle huidige en toekomstige gevolgen hiervan, de financiële crisis en zijn directe gevolgen, het dreigende tekort aan grondstoffen en de schijnbaar onoplosbare problemen zoals extremisme, armoede, onderdrukking en uitbuiting. Dit staat nog los van de individuele geestelijke crisissen die mensen overal ter wereld ervaren.
Hebben de hectische tijden die we nu beleven ons iets te duiden? Wat zijn de oorzaken van de problemen die ons allen boven het hoofd hangen? Hoe past ons individuele proces binnen dit geheel? Kortom wat is er eigenlijk nu gaande en wat wil dit ons individueel en als totale mensheid duiden? Zijn de ideeën die algemeen voor “waar” worden aangenomen wel toereikend of zijn we toe aan een grondige herziening van alles wat we dachten te weten over de mens en zijn plaats op aarde?
We schrijven het jaar 2009, meer dan driehonderdzestig jaar na de geboorte van de grondlegger van de klassieke natuurkunde, Isaac Newton. Hij legde de basis van de huidige algemeen aanvaarde visie op de wereld. In het wereldbeeld dat zijn theorie teweegbracht, bestaat alle materie los van elkaar en zijn alle bewegingen voorspelbaar en berekenbaar. Hij introduceerde onder andere de term “zwaartekracht”. Tevens is het dit jaar precies twee honderd jaar geleden dat Charles Darwin werd geboren, de schepper van de evolutietheorie. Die theorie zorgde voor een ander belangrijk deel van onze huidige kijk op de wereld, namelijk de conclusie dat de mens het gevolg was van natuurlijke selectieprocessen. Daarmee werd uiteindelijk “de wetenschap” als leidraad voor de mensheid aangenomen en werd “godsdienst” van zijn eeuwenoude leidende plaats verdrongen. God was met andere woorden overbodig geworden als schepper, want “het toeval” had ons geschapen. De kerk verloor daardoor geleidelijk zijn macht en dus invloed op de mensheid. Vandaag de dag wordt de wetenschap in de westerse wereld algemeen aanvaard als zijnde het kompas waarop de mensheid dient te varen. Macht gaat dus nu gepaard met wetenschappelijke kennis, daar waar het eerder gekoppeld was aan “kennis” van God.
Nu denkt U misschien dat dit een pleidooi wordt om weer terug te gaan naar de macht van “Godsdienst”. Laat ik dan maar meteen zeggen: “Verre van!!!
Het zich tot nu toe altijd herhalende “probleem” is namelijk niet “de godsdienst” of “de wetenschap”, maar wel de macht die beiden dachten en nog steeds denken te hebben.
De kern van “macht” is het opleggen van een idee aan een ander. Als iemand aan dat idee wil tornen komt de machthebber in het verzet en zal alles doen om zijn idee te beschermen tegen veranderingen. Waarom? Omdat degene die de macht heeft zijn identiteit en zijn status heeft verbonden aan zijn idee. “Macht” is dus per definitie tegen verandering. Dit is de wortel van alle vormen van extremisme. Dit gegeven heeft de christelijke kerk zijn figuurlijke das om gedaan. Deze baseerde namelijk zijn macht op tweeduizend jaar oude geschriften, hun interpretaties daarvan en de daaruit voortvloeiende regels die zij hun volgelingen oplegden. Als instituut weigerde het nieuwe inzichten toe te laten en hun interpretaties te herzien. Waarom? Omdat dit eventueel kon leiden naar het verlies van de opgebouwde machtspositie en dus het verlies van status van de individuele leden. Dit mechanisme bedreigt nu ook de wetenschappelijke wereld. Ook al is de wetenschap geen georganiseerd instituut met een duidelijke hiërarchie, zoals de Kerk. Toch heeft ook die wereld een machtsstructuur, zij het minder duidelijk en zichtbaar voor de buitenwacht, die wetenschappers en hun ontdekkingen kan aanvaarden of afbreken. Newton, Darwin en Einsteins ideeën werden in het begin ook niet aanvaard. Voor de goede orde, Albert Einstein introduceerde de relativiteitstheorie en was daarmee de grondlegger van de kwantummechanica.
|